Yêu cầu Facebook, Google… đặt văn phòng đại diện tại Việt Nam có khả thi?

172

Tranh luận căng thẳng từ kỳ họp trước đến kỳ họp này của Quốc hội, dự thảo Luật An ninh mạng với yêu cầu doanh nghiệp nước ngoài khi cung cấp dịch vụ viễn thông, internet tại Việt Nam phải đặt cơ quan đại diện, văn phòng đại diện tại Việt Nam vẫn khiến các vị đại diện cho dân chưa thể yên tâm.

Sáng 29/5, Quốc hội thảo luận phiên cuối cùng về dự thảo Luật An ninh mạng, trước khi bấm nút quyết định vào ngày 12/6 tới.

Một trong những quy định được dư luận xã hội đặc biệt quan tâm, các vị đại biểu cũng còn ý kiến nhiều chiều là quy định đối với doanh nghiệp nước ngoài khi cung cấp dịch vụ viễn thông, internet tại Việt Nam.

Tiếp thu ý kiến đại biểu, dự thảo luật trình Quốc hội kỳ này đã bỏ về yêu cầu đặt máy chủ quản lý dữ liệu trên lãnh thổ Việt Nam để bảo đảm tính khả thi và thuận lợi cho hoạt động của các doanh nghiệp nước ngoài khi cung cấp dịch vụ vào Việt Nam.

Đại biểu Phạm Thị Thanh Thuỷ góp ý về dự thảo Luật An ninh mạng 

Nhưng, Uỷ ban Thường vụ Quốc hội đề nghị giữ yêu cầu doanh nghiệp nước ngoài phải đặt cơ quan đại diện và lưu trữ dữ liệu người sử dụng Việt Nam trên lãnh thổ Việt Nam.

Đại biểu Phạm Thị Thanh Thuỷ (Thanh Hoá) cho rằng yêu cầu này khó khả thi, không phù hợp với tình hình thực tiễn, làm gia tăng chi phí của doanh nghiệp và gây khó khăn cho các hoạt động tiếp cận thông tin của người dân Việt Nam trong trường hợp các doanh nghiệp nước ngoài không thực hiện việc đặt trụ sở hoặc văn phòng đại diện tại Việt Nam.

Hiện nay các máy chủ của các dịch vụ mà nhiều người Việt Nam sử dụng thường xuyên như Google, Facebook đều đặt tại nước ngoài. Với công nghệ phát triển hiện nay máy chủ không phải là máy cụ thể mà theo thuật toán đám mây, máy chủ là máy ảo cho phép người sử dụng truy cập các dịch vụ công nghệ từ nhà cung cấp nào đó và xu hướng này là xu hướng của thế giới trong đó có Việt Nam, đại biểu phân tích.

Đại biểu Phạm Thị Thanh Thuỷ nhấn mạnh, nếu các doanh nghiệp nước ngoài không tuân thủ quy định này thì có thể sẽ không được phép cung cấp dịch vụ tại Việt Nam, ảnh hưởng rất lớn đối với việc truy cập thông tin và sử dụng dịch vụ của người dân, nhất là trong bối cảnh Việt Nam chưa có được bất kỳ thương hiệu nào đáp ứng nhu cầu truy cập thông tin và sử dụng dịch vụ của người dân.

Ngoài ra, bà Thuỷ cũng cho rằng quy định về việc doanh nghiệp nước ngoài phải đặt cơ quan đại diện, văn phòng đại diện ở điểm d khoản 2 điều 26 của dự thảo luật sẽ không đúng với các cam kết của tổ chức quốc tế, thương mại thế giới, Hiệp định thương mại tự do Việt Nam – EU mà Việt Nam đã ký kết.

Nhắc lại khẳng định tại báo cáo tiếp thu, chỉnh lý dự án luật là điểm d khoản 2 điều 26 phù hợp với điều ước quốc tế, đại biểu Nguyễn Bá Sơn (Đà Nẵng) đặt vấn đề: cách giải thích như thế là dẫn chiếu điều ước quốc tế vào trong luật, hay đây chỉ là một giải thích theo lối chủ quan và cơ sở nào để đảm bảo rằng quy định đó được thực hiện trên thực tế, đó là những điều cần được làm sáng tỏ.

Vẫn liên quan đến quy định tại điều 26, đại biểu Nguyễn Lân Hiếu (An Giang) cho rằng, điều này cần viết rõ ràng hơn, vì nếu viết chung chung là “khi có văn bản của lực lượng bảo vệ an ninh mạng thì các nhà cung cấp dịch vụ trên không gian mạng phải cung cấp tất cả các thông tin khách hàng của mình” thì sẽ dẫn đến một nguy cơ lớn là có thể bị lạm dụng, xâm phạm quyền tự do cá nhân mà Hiến pháp đã quy định.

Tuy nhiên, quan điểm của một số vị đại biểu khác là quy định ở điều 26 là hết sức cần thiết.

Thực tế như Facebook cũng đã đặt văn phòng đại diện trên 80 nước, hay Google cũng đặt 70 địa chỉ trên thế giới, đại biểu Nguyễn Hồng Vân (Phú Yên) thể hiện chính kiến.

“Từ góc độ pháp luật của Việt Nam, thực tiễn của Việt Nam cũng như thông lệ quốc tế, chúng tôi thấy quy định này là có lý và chúng ta có thể thực hiện được”, đại biểu Nguyễn Hữu Cầu (Nghệ An) khẳng định khi sử dụng quyền tranh luận.

Giải trình cuối phiên thảo luận, Chủ nhiệm Uỷ ban Quốc phòng – An ninh của Quốc hội, ông Võ Trọng Việt khẳng định qua đi giám sát thì khả năng lưu giữ dữ liệu người sử dụng như quy định ở dự thảo luật thì các doanh nghiệp thực hiện được. “Nhưng có điều người ta có thiện chí cung cấp cho ta hay không, lâu nay không có quy định trong luật, cho nên việc cung cấp là tùy thích, ưng thì cung cấp, không ưng thì không cung cấp”, ông Việt nói tiếp.

Theo Chủ nhiệm Võ Trọng Việt thì phải đặt vị trí vào trong cơ quan chức năng để chia sẻ cho anh em khi mà nhiều chuyên án, vụ án bế tắc cũng từ việc doanh nghiệp không cung cấp dữ liệu. Tại sao không quy định như điều 26 để có cơ sở pháp lý buộc doanh nghiệp phải chấp hành tốt? Ông Việt phân tích.

Sau một số phân tích, Chủ nhiệm Võ Trọng Việt “xin được giữ như dự thảo” với quy định doanh nghiệp nước ngoài phải đặt cơ quan đại diện và lưu trữ dữ liệu người sử dụng Việt Nam trên lãnh thổ Việt Nam.

Theo quy trình, trước khi thông qua mỗi dự thảo luật – gồm cả Luật An ninh mạng – Quốc hội sẽ nghe báo cáo giải trình, tiếp thu, chỉnh lý những vấn đề lớn còn có ý kiến khác nhau trong quá trình thảo luận, sau đó tiến hành biểu quyết bằng hình thức bấm nút điện tử. Như thế,quy định Facebook, Google… phải đặt văn phòng đại diện tại Việt Nam có khả thi hay không, hay nói rộng hơn là quyền tự do cá nhân đã được hiến định có nguy cơ bị xâm phạm khi dự luật được thông qua hay không sẽ sớm có câu trả lời.

Trúc Bạch